CZĘŚĆ 06

Walidacja danych z formularza

PPrezentacja dla nauczyciela

Egzamin zawodowy INF.03 ma dwie części: pisemną i praktyczną. Walidacja danych jest punktowana w obu — w części pisemnej jako pytanie o poprawny warunek, a w praktycznej jako działający kod. Błąd w walidacji to jedna z najczęstszych przyczyn utraty punktów.

Sprawdzanie obecności i pustki

Walidacja zaczyna się od pytania, czy dane w ogóle przyszły. isset() sprawdza istnienie, a empty() dodatkowo pustkę — ale pusty napis, zero i '0' też są dla niej puste.

Dlatego przy polach, w których zero jest poprawną wartością, lepiej porównać wprost: trim($wartosc) === ''. Funkcja trim() usuwa spacje z brzegów, żeby pole z samymi spacjami nie przeszło walidacji.

Wynik walidacji zbieramy w tablicy błędów. Jeśli jest pusta, dane są poprawne; jeśli nie — pokazujemy komunikaty przy polach.

$imie = trim($_GET['imie'] ?? '');
$wiek = $_GET['wiek'] ?? '';
$bledy = [];

if ($imie === '') {
    $bledy[] = 'Podaj imie.';
}
if ($wiek === '') {
    $bledy[] = 'Podaj wiek.';
}

echo $bledy ? '<p>Bledy: ' . count($bledy) . '</p>' : '<p>Dane poprawne</p>';

1. Co robi trim()?

Usuwa spacje z brzegów Sprawdza długość Zamienia na liczby Koduje znaki HTML

2. Dlaczego empty(0) jest prawdą?

To błąd PHP Zero nie istnieje Zero jest puste Zero to tekst

3. Gdzie zbieramy komunikaty?

W sesji zawsze W pliku log W ciasteczku W tablicy błędów

Typy, zakresy i filtry

Po sprawdzeniu obecności liczymy typ i zakres. Do liczb służy filter_var($v, FILTER_VALIDATE_INT), które zwraca liczbę albo false, gdy tekst nie jest liczbą.

Zakres sprawdzamy zwykłym warunkiem: $wiek >= 7 && $wiek <= 100. Dla adresów e-mail jest FILTER_VALIDATE_EMAIL, a dla adresów stron FILTER_VALIDATE_URL.

Filtry nie zastępują sensownego zakresu — poprawna liczba może nadal być absurdalna. Walidacja to zawsze dwa kroki: format i sens wartości.

$wiek = filter_var($_GET['wiek'] ?? '', FILTER_VALIDATE_INT);

if ($wiek === false) {
    echo 'Wiek musi byc liczba';
} elseif ($wiek < 7 || $wiek > 100) {
    echo 'Wiek poza zakresem';
} else {
    echo 'Wiek poprawny: ' . $wiek;
}

4. Co zwraca FILTER_VALIDATE_INT?

Zawsze tekst Liczbę lub false Pusty napis Wyjątek błędu

5. Jak sprawdzić zakres wieku?

Operatorem kropki Dwoma warunkami Funkcją empty Funkcją trim

6. Czy filtr wystarcza za walidację?

Tak, zawsze Tylko dla liczb Tylko dla e-mail Nie, sprawdzaj sens

Komunikaty i ponowne wypełnienie

Dobra walidacja nie kasuje danych użytkownika. Po błędzie pole znów pokazuje wpisaną wartość, żeby nie trzeba było wypełniać całego formularza od nowa.

Wartość wstawiamy do atrybutu value po zabezpieczeniu przez htmlspecialchars(). Komunikaty pokazujemy przy konkretnym polu, a nie jako jeden ogólny tekst na górze.

Komunikat powinien mówić, co poprawić — „Wiek musi być liczbą” jest lepszy niż „Błąd”. Po udanej walidacji dane zapisujemy i przekierowujemy, żeby odświeżenie strony nie wysłało formularza ponownie.

$imie = htmlspecialchars(trim($_GET['imie'] ?? ''), ENT_QUOTES, 'UTF-8');
$wiek = trim($_GET['wiek'] ?? '');
$bledy = [];

if ($imie === '') {
    $bledy['imie'] = 'Podaj imie.';
}
if ($wiek === '' || !ctype_digit($wiek)) {
    $bledy['wiek'] = 'Wiek musi byc liczba.';
}

echo '<form method="get">';
echo '<input name="imie" value="' . $imie . '">';
echo '<input name="wiek" value="' . htmlspecialchars($wiek) . '">';
echo '</form>';

foreach ($bledy as $komunikat) {
    echo '<p>' . $komunikat . '</p>';
}

7. Dlaczego wypełniamy pole ponownie?

By przyspieszyć skrypt By zmienić metodę By ukryć błędy By nie tracić danych

8. Co robi ctype_digit()?

Sprawdza same cyfry Zamienia na liczbę Usuwa spacje Koduje HTML

9. Po co przekierowanie po sukcesie?

By usunąć sesję By pokazać błąd By nie wysłać ponownie By zmienić adres

Walidacja danych z formularza

Sprawdzanie obecności i pustki

Typy, zakresy i filtry

Komunikaty i ponowne wypełnienie

Ćwiczenia